31 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਨੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੈਲੰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਲਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਲੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ਼ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਅਤੇ ਰੱਬ ਕੋਲ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਉਸੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਸਤਲੁਜ’ 3 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ZEE5 OTT ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਪਰ ਸਿਰਫ਼ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੋਸਾਂਝ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਵਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੱਕ ਨੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਖੁਦ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
“ਸਤਲੁਜ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਖਾਲੜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ”
ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਸਤਲੁਜ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਖਾਲੜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਫਿਲਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੁਕਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਹਟਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਮ 2-3 ਦਿਨ ਵੀ ਚੱਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਫਿਲਮ ਹਟਾਉਣ ‘ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਘਮਾਸਾਨ
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੱਤੇ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਫਿਲਮ ਹਟਾਉਣ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਜਤਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖਾਲੜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ
ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਿਚ ਕੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਫਿਲਮ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਕੁਲਦੀਪ ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰਾ ਬਲਤੇਜ ਪੰਨੂੰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੀਜੇਪੀ, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਤਸ਼ਦੱਦ ਹੋਇਆ, ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਰੋਕੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ ਨਹੀਂ ਦਿਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਖਾਲੜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਹੀ ਫਿਲਮ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਇਨਸਾਫ ਵਿਚ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬ ਬੀਜੇਪੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
ਪੰਜਾਬ ਬੀਜੇਪੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਡੈਮੇਜ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਫਿਲਮ ਮੁੜ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ। SGPC ਵੱਲੋਂ ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਫਿਲਮ ਰੋਕਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਅਦਾਕਾਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਗੁੱਗੀ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਔਲਖ ਨੇ ਵੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਗੁੱਗੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੱਥਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਮਨਕਾਰੀ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਨ ਔਲਖ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਰੋਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਫਿਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫਿਲਮ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ 80-90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਤਸ਼ਦੱਦ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਹੋਵੇ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬਣੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ‘ਕੇਰਲਾ ਫਾਈਲਜ਼’, ‘ਕਸ਼ਮੀਰ ਫਾਈਲਜ਼’ ਅਤੇ ‘ਬੰਗਾਲ ਫਾਈਲਜ਼’ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ।
ਅਸਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ
ਫਿਲਮ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਹਨ। SGPC ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੋਲ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖਾਲੜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਤੱਥਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕਿਉਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ZEE5 ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੱਕ ਫਿਲਮ ਹਟਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਨਾਲ ਸੱਚ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਖਾਲੜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਇਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
