ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਟਰੈਂਡ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
3 ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋ ਪੁਰਾਣੀ ਜਵੈਲਰੀ ਵੇਚੀ
ਇੰਡੀਅਨ ਬੁਲੀਅਨ ਐਂਡ ਜਵੈਲਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 50 ਟਨ ਯਾਨੀ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪੁਰਾਣੀ ਜਵੈਲਰੀ ਵੇਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 43 ਫੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰੁਝਾਨ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੀਮਤ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਾਭ ਕਮਾਇਆ
ਇਹ ਟਰੈਂਡ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖਰੀਦ ਵਧਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣੇ ਧੜਾ-ਧੜ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਿੱਧਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸੋਨਾ ਵੇਚ ਕੇ ਕੈਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜਵੈਲਰੀ ਖਰੀਦਣ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਟਰੈਂਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 2025 ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 2026 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਰਾਕੇਟ ਵਾਂਗ ਵਧੀਆਂ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਾਭ ਬੁੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਲੋਕ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਵਧੇਰਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਆਮ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਆਮ ਲੋਕ, ਹਰ ਕੋਈ ਮੁਨਾਫਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 25 ਫੀਸਦੀ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੇ ਹੋਰ ਡਿੱਗਿਆ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਜਵੈਲਰੀ ਵੇਚ ਕੇ ਕੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਧੀਆਂ ਲਾਭਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਲੋਕ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਵਧੇਰਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ
ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਵੱਲ ਲੋਕ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧੀਆਂ। ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ। ਵਿਆਜ ਦਰ ਵਧਣ ਤੇ ਲੋਕ ਗੋਲਡ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਕੱਢ ਕੇ ਫਿਕਸਡ ਇਨਕਮ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਾਲਰ ਕਾਰਨ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸੋਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਿਮਾਂਡ ਘੱਟਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ 9 ਫੀਸਦੀ ਵਧਾਉਣ ਨੇ ਵੀ ਅਸਰ ਦਿਖਾਇਆ।
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਡਰ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਰਾਵਟ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨਾ 1 ਲੱਖ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਇੱਕ ਕਰੈਕਸ਼ਨ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਰੈਸ਼। ਕਰੈਕਸ਼ਨ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਕੀਮਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਆਮ ਹੋਵੇ, ਜਦਕਿ ਕਰੈਸ਼ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਚਰਚਾ ਵੱਧ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸੋਨਾ ਵੇਚਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਵੈਲਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਿਗਲਾ ਕੇ 24 ਕੈਰੇਟ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਕ ਹੋਇਆ ਸੋਨਾ ਆਰਥਿਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਥੂਟ ਐਕਜਿਮ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ 40 ਫੀਸਦੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ 250 ਟਨ ਤੱਕ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 125 ਟਨ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਟਰੈਂਡ ਦਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਫਾਇਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਟਰੈਂਡ ਦਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਫਾਇਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੋਨਾ ਇੰਪੋਰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ 72.4 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸੋਨਾ ਇੰਪੋਰਟ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੇ ਘਰੇਲੂ ਸੋਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਵੇ ਤਾਂ ਇੰਪੋਰਟ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੋਨਾ ਘੱਟ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਵੀ ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਪਰ ਇਸ ਟਰੈਂਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਿਤਾਵਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਟਰੈਂਡ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗਹਿਣਾ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ, ਲੋੜ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਵੇਚਣਾ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਡਰ ਕੇ ਜਾਂ ਟਰੈਂਡ ਫਾਲੋ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਫੈਡਰਲ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਪਾਲਿਸੀਆਂ, ਡਾਲਰ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘੱਟੀਆਂ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਸੋਨਾ ਮੁੜ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੰਬੇ ਗਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਣਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੇ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਮੋਹ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਲਾਭ ਬੁੱਕਿੰਗ, ਡਰ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕੈਸ਼ ਲੋੜ ਕਾਰਨ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਟਰੈਂਡ ਆਰਥਿਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਪੋਰਟ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਫੈਸਲੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸੋਨਾ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਿਹੜੀ ਵੀ ਚਾਲ ਚੱਲੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
