ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਰੌਲਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਇੰਝ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖੋ

ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਕਣ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰੀਕ ਕਣ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਫੇਫੜਿਆਂ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਦਮੇ ਜਾਂ ਸਾਹ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦੀਵਾਲੀ ਦੌਰਾਨ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਐਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟ ਮੁਤਾਬਕ ਦੀਵਾਲੀ ਦੌਰਾਨ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਇੰਡੈਕਸ ਛੇ ਸੌ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਮੀਟਰ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਤ ਸੌ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਏਕਿਊਆਈ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਏਕਿਊਆਈ ਚਾਰ ਸੌ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮਾਸਕ ਪਾਓ

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚਣਾ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਓ। ਐਨ ਨਵੰਜਾ ਮਾਸਕ ਪਾਓ ਜੋ ਪੀਐਮ ਦੋ ਪੁਆਇੰਟ ਪੰਜ ਵਰਗੇ ਬਾਰੀਕ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਸਕ ਤਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫਿੱਟ ਹੋਵੇ। ਗਲੇ ਅਤੇ ਠੋਡੀ ਕੋਲ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਬਿਨਾਂ ਫਿਲਟਰ ਹੋਏ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਕਿਊਆਈ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ।

AQI ਦੇ ਪੱਧਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।

ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਪੰਜਾਹ ਚੰਗੀ ਹਵਾ, ਇੱਕਵੰਜਾ ਤੋਂ ਸੌ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਪਰ ਕੁਝ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਇੱਕ ਸੌ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਸੌ ਸਾਹ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਖਤਰਾ, ਦੋ ਸੌ ਇੱਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਇੱਕ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸੌ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਕਤ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਸੌ ਇੱਕ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸੌ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ਜੋ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਜੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪਵੇ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ, ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੈਰ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ, ਬਾਹਰ ਕਸਰਤ ਨਾ ਕਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੱਧ ਕਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਿਗਰਟ ਨਾ ਪੀਓ, ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਰੱਖੋ, ਅਗਰਬੱਤੀ ਅਤੇ ਧੂਪ ਨਾ ਜਲਾਓ, ਏਅਰ ਪਿਊਰੀਫਾਇਰ ਚਲਾਓ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿੱਲਾ ਪੋਚਾ ਲਗਾਓ।

ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪੀਐਮ ਦੋ ਪੁਆਇੰਟ ਪੰਜ ਕਣ ਅੰਦਰ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਧੂੰਆਂ, ਅਗਰਬੱਤੀ, ਮੋਮਬੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਏਅਰ ਪਿਊਰੀਫਾਇਰ ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਟਰੂ ਹੈਪਾ ਜਾਂ ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਹੈਪਾ ਫਿਲਟਰ ਵਾਲਾ ਚੁਣੋ ਜੋ ਬਾਰੀਕ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕੇ। ਕਲੀਨ ਏਅਰ ਡਿਲੀਵਰੀ ਰੇਟ ਚੈੱਕ ਕਰੋ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਮਸ਼ੀਨ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਵਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸਮਰੱਥਾ ਚੁਣੋ, ਫਿਲਟਰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਪਤਾ ਕਰੋ, ਸ਼ੋਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵੀ ਵੇਖੋ।

ਜੇ ਬਜਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਧੂੜ, ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੋ। ਖ਼ਰਾਬ ਹਵਾ ਵੇਲੇ ਬਾਹਰੋਂ ਹਵਾ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਘੱਟ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਹਵਾ ਵੇਲੇ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਆਉਣ ਦਿਓ। ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਹਵਾਦਾਰੀ ਚੰਗੀ ਰੱਖੋ, ਗਿੱਲਾ ਪੋਚਾ ਲਗਾਓ, ਐਗਜਾਸਟ ਫੈਨ ਚਲਾਓ, ਖਿੜਕੀਆਂ ਬੰਦ ਰੱਖੋ, ਸਿਗਰਟ ਅਗਰਬੱਤੀ ਧੂਪ ਨਾ ਜਲਾਓ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਨਾ ਸਾੜੋ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਤਰੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ ਦਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਔਬਸਟਰਕਟਿਵ ਪਲਮਨਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਵਾਲੇ, ਬਾਹਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼, ਬੱਚੇ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ। ਪੀਐਮ ਦੋ ਪੁਆਇੰਟ ਪੰਜ ਕਣ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੋਜ ਅਤੇ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਜਲਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦਮਾ ਵਿਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਅਤੇ ਨਾੜੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਚਮੜੀ ਖੁਸ਼ਕ, ਜਲਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਝੁਰੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਉੱਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਸਰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਪਾਣੀ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਖੁਜਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਹਨ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁੱਕੀ ਜਾਂ ਬਲਗ਼ਮ ਵਾਲੀ ਖੰਘ, ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ, ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਘਰਘਰਾਹਟ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ ਜਾਂ ਦਰਦ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਲਾਲੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ, ਨੱਕ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਿਰਦਰਦ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਥਕਾਵਟ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਵਧਣ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦਿਓ।

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਲਈ ਆਂਵਲਾ, ਅਮਰੂਦ, ਸੰਤਰਾ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਈ ਲਈ ਬਦਾਮ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ। ਬੀਟਾ ਕੈਰੋਟੀਨ ਲਈ ਗਾਜਰ, ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ, ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਕੱਦੂ। ਓਮੇਗਾ ਤਿੰਨ ਲਈ ਅਲਸੀ, ਅਖਰੋਟ ਅਤੇ ਚੀਆ ਸੀਡਜ਼। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਈ ਦਾਲਾਂ, ਛੋਲੇ, ਪਨੀਰ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਅੰਡੇ। ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ ਤਾਂ ਗਲੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਘੱਟ ਰਹੇ।

ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਵੋ, ਲੋੜ ਪਵੇ ਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲ ਲਓ ਤਾਂ ਕਣ ਹਟ ਜਾਣ। ਉੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੇਲੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਚਾਦਰਾਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਸੁਕਾਓ। ਬਾਲਕੋਨੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਬੈਠੋ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣਾ ਘਟਾਓ ਅਤੇ ਦੌੜ ਭੱਜ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰੋਕੋ। ਏਸੀ ਕੁਝ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਾਰੀਕ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦਾ ਇਸ ਲਈ ਫਿਲਟਰ ਚੰਗੇ ਰੱਖੋ। ਖ਼ਰਾਬ ਏਕਿਊਆਈ ਵੇਲੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਬੰਦ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਹਵਾ ਵੇਲੇ ਖੋਲ੍ਹੋ।