ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਲੰਬਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਘਾਤਕ ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦਬਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ 80-90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਤਸ਼ੱਦਦ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਲਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਓਟੀਟੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਵਿਖਾਈ ਅਤੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਰ ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਫਿਲਮ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
ਫਿਲਮ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2027 ਉੱਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੈਨ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਜਪਾ ਉੱਤੇ ਫਿਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਫਿਲਮ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਬੈਨ ਲਗਾਇਆ। ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਜਪਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਬਜ਼ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਰਵਨੀਤ ਬਿੱਟੂ ਵਰਗੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿਰੋਧੀ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਵੰਗਾਰਿਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੰਡਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਗੂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਰਹੇ। ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਧਰਮੀ ਧ੍ਰੁਵੀਕਰਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕਾਂਗਰਸ ਉੱਤੇ ਅਸਰ: ਫਿਲਮ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਚੁੱਪੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਆਗੂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2027 ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਬਚਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕੋਰ ਪੰਥਕ ਵੋਟ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਬੀ ਖਾਲੜਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵਾਲੇ ਵੇਲੇ ਸਾਥ ਨਾ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਬੈਕਫੁੱਟ ਤੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਡੈਮੇਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਵਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਹਰੀਕੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਸਮਾਗਮ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਉੱਤੇ ਅਸਰ: ਆਪ ਵਰਤਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਫਾਇਦਾ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕ ਵਰਤਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਗੇ। ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੀਨ ਮੁੱਦੇ ਉਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਫਿਲਮ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਨੇ ਉਸ ਕਾਲੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਫਿਲਮ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਨੇ ਉਸ ਕਾਲੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੇਕ ਨੈਰੇਟਿਵ ਰਾਹੀਂ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸਬਕ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਜਿਹਾ ਦੌਰ ਮੁੜ ਨਾ ਆਵੇ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਫਿਲਮ ਦਾ ਤਤਕਾਲੀ ਅਸਰ ਸੀਮਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੋਣਾਂ ਤੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦੇ ਜਿਵੇਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਖੇਤੀ, ਨਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਧਰਮੀ ਧ੍ਰੁਵੀਕਰਨ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਭਾਰਿਆ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਧਰਮੀ ਵੰਡ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਾਂਗਰਸ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰਹੇਗੀ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਆਪ ਵਰਤਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਜਿਤਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।
ਫਿਲਮ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਸਰ ਚੋਣਾਂ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। ਲੋਕ ਇਸ ਫਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
