ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਦੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ (ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ) ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਬਸਤ (ਮੂਰਤੀ) ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹਰੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਠ ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਧਾਤੂ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਕਾਰਨ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਬੁੱਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ “ਸਿੱਖਸ ਇਨ ਅਮੈਰਿਕਾ” ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ” ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਗੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ (ਸਿੱਖਸ ਇਨ ਅਮੈਰਿਕਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ) ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ ਨੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੌਣ ਸੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ
ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ (1791–1837) ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਰਨੈਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੈਬਰ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਿੱਖ ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਰੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿੱਦੀਕੀ-ਏ-ਅਕਬਰ ਚੌਕ ਤੋਂ ਨਲਵਾ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁੰਦਰੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਹਟਾਈ ਗਈ। ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਤੇ SGPC ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਹੁਣ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਤ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
