ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਵਰਗੀਆਂ ਠੱਗੀਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਏਆਈ ਆਧਾਰਿਤ ਟੂਲ ‘ਅਭੇ’ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਏ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਚੈੱਕ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਠੱਗੀ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੀਬੀਆਈ, ਈਡੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੱਸ ਕੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਜਾਂ ਫਰਜ਼ੀ ਨੋਟਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਠੱਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੀਪਫੇਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਜਾਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।
CBI ਵੱਲੋਂ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ AI ਟੂਲ ‘ABHAY’
ਪੀੜਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਇਹ ਏਆਈ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੂਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੋਮਪੇਜ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ‘ABHAY’ ਲੋਗੋ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਓਟੀਪੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਸਕੈਨ ਕਾਪੀ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਏਆਈ ਚੈਟਬਾਟ ਰੀਅਲ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਨੋਟਿਸ ਅਸਲੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਰਜ਼ੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਥਾਣੇ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਇਹ ਟੂਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ
ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੋਨ ਕਾਲ, ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਜਾਂ ਨੋਟਿਸ ਤੋਂ ਘਬਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੱਸ ਕੇ ਬੈਂਕ ਵੇਰਵੇ, ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਠੱਗੀ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਡਿਮਾਂਡਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਠੱਗਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਸੂਰੇਕਾਂਤ ਨੇ 22ਵੀਂ ਡੀ.ਪੀ. ਕੋਹਲੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲੈਕਚਰ ਦੌਰਾਨ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਵਧਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਪਰਾਧੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਗਲਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਖਾਸ ਕਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਦਦ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਅਭੇ ਟੂਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ ਜੋ ਠੱਗਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਬਣਾਏਗਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਇਸ ਟੂਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਬਲਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਵੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਸੀਬੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਏਆਈ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਕੇ ਡਿਜੀਟਲ ਠੱਗੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਟੂਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਣ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਫਸਣ। ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਏਆਈ ਵਰਗੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
