ਬਿਊਰੋ ਰਿਪੋਰਟ (7 ਮਾਰਚ, 2026): ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 60 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 14.2 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਾਲਾ LPG ਸਿਲੰਡਰ ਹੁਣ 853 ਰੁਪਏ ਦੀ ਬਜਾਏ 913 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 19 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਾਲੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 115 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ 1883 ਰੁਪਏ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 7 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਪਲਾਈ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ
ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 5 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ‘ਐਸੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਕਟ 1955’ (ESMA) ਤਹਿਤ ਮਿਲੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪਾਵਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ LPG ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਪ੍ਰੋਪੇਨ ਅਤੇ ਬਿਊਟੇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਕਰਨਗੀਆਂ।
ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ:
- ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ: ਇਰਾਨ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਲਮਾਰਗ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 50% ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ 54% LNG ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਫਿਲਹਾਲ ਉੱਥੋਂ ਲੰਘਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਮੁੱਲ ਲੈ ਰਿਹਾ।
- ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਰੁਕਣਾ: ਇਰਾਨ ਦੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ LNG ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦੀ 40% LNG ਕਤਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ ਘਟ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਗੈਸ ਕੰਪਨੀਆਂ (ACE) ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਤਰ ਤੋਂ ਸਸਤੀ ਗੈਸ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਪਾਟ ਮਾਰਕੀਟ’ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਗੈਸ ਖ਼ਰੀਦਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਕੀਮਤਾਂ 25 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ LPG ਦਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਟਾਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 20% ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਰੂਸ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰੂਟ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟੀ ਹੈ।
